مقدمه

گردشگری در جهان کنونی به عنوان صنعتی پاک و سومین پدیده اقتصادی پویا، پررونق و رو به توسعه پس از صنایع نفت و خودروسازی، توجه بسیاری از کشورها را به خود جلب کرده و توسعه آن نیازمند آگاهی، شناخت کافی از مسائل، عوامل مؤثر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. بدون آگاهی از امکانات موجود در هر منطقه، امکان برنامه‌ریزی و پیش‌بینی علمی و اصولی وجود نخواهد داشت. در واقع شناخت توان‌های طبیعی، اقتصادی، اجتماعی در هر موقعیت به برنامه‌ریز این امکان را می‌دهد تا بر اساس وضع موجود و توان‌های منطقه، توسعه و جهت آن را شناسایی کند.

کشور ایران با دارا بودن جاذبه های غنی تاریخی و جغرافیایی، کشوری مستعد برای جذب گردشگران خارجی است. بخش مهمی از فعالیت های جهانگردی در دنیا مبتنی بر بهره‌مند شدن از طبیعت بوده که امروز گردشگری طبیعی نام گرفته است. در فعالیت های مربوط به گردشگری طبیعی، افراد یا گروه های جهانگرد با هدف بهره گیری از زیبایی های طبیعی و جلوه های حیرت انگیز خلقت، به رشته کوه های مرتفع، کوهستان ها، کوهپایه ها، جنگل ها، صحراها و دره های عمیق سفر می کنند. سیرجان از شهرستان های استان کرمان است که دارای جاذبه های فرهنگی و طبیعی زیادی است، به نحوی که نمی توان از گردشگری طبیعی آن به سادگی گذشت. اما آن طور که باید به این جاذبه ها توجه نشده و مورد استقبال قرار نگرفته است. از جمله این جاذبه ها و میراث گرانبها باغ سنگی سیرجان می باشدکه پتانسیل تبدیل شدن به یک فضای گردشگری را دارد اما مورد بی توجهی و بی مهری مسئولین قرار گرفته است. تلاش پژوهش حاضر بر این است که از این میراث گرانبها حفاظت شود و راهکارهایی جهت تبدیل شدن آن به یک فضای گردشگری ارائه دهد و در توسعه و پیشرفت شهرستان سیرجان موفق عمل نماید.

شهرستان سیرجان به دلیل قدمت تاریخی، مجموعه و موزه‌ای از ادوار مختلف تاریخ ایران به شمار می رود. موقعیت قرارگیری سیرجان به گونه‌ای است که چهارراه اقتصادی نام گرفته و از اطراف به استان هایی همچون یزد، فارس و بندرعباس ارتباط دارد. روزانه افراد زیادی به صورت عبوری از این شهر گذر می کنند که به دلیل فقدان جایگاه گردشگری مناسب، بدون توقف از شهر عبور می کنند. اما اگر فضای مطلوبی وجود داشت مسافرین و رهگذران را برای مدتی در شهر اسکان می داد که خود این مورد بر وضعیت فرهنگی و اقتصادی سیرجان بسیار موثر بود. بناهایی مانند قلعه سنگ، بازار، یخدان های دوقلو، خانه حاج رشید، خانه علی اکبر شوکت سعیدی، بادگیر چپقی، بنای شاه فیروز، باغ سنگی و نمونه هاي کثیر دیگر که داراي ارزش هاي والاي تاریخی و فرهنگی بوده و با توجه بـه جریـان داشـتن زنـدگی در سطح شهر، دست به دست هم داده تا به نادر بودن این بافت در نوع خود کمک کند. کمتـر مـی تـوان در این زمان شهری فرهنگی و تاریخی با این پتانسیل هاي شاخص پیدا نمود کـه داراي امتیـازات مطـرح شـده باشد. امتیازات مذکور زمینه جذب صدها گردشگر داخلی و خارجی را فراهم نموده است. در صورت سرمایه گذاري در بخش میراث فرهنگی و گردشگري سیرجان مـی تـوان بـه مزیـت هـایی از جمله اشتغال زایی، بازگشت سرمایه، ارز آوري دست پیدا نمود.

منطقه باغ سنگی سیرجان از جمله مناطقی است که دارای قابلیت های فراوان جذب گردشگر می باشد که در صورت برنامه ریزی مناسب از این قابلیت ها، می توان رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی این منطقه را فراهم کرد؛ اما این منطقه مشکلات و کمبودهای زیادی دارد که با نگاه ویژه و طراحی مناسب در آن می توان آن را به یک سایت گردشگری تبدیل نمود. برخی از مشکلات موجود در این منطقه به شرح ذیل است:

  • عدم امکانات و تجهیزات بهداشتی و رفاهی
  • نامناسب بودن زیرساخت
  • عدم مسیر راهنمایی
  • عدم وجود تبلیغات
  • ضعف شبکه حمل و نقل منطقه
  • آشنایی کم مردم منطقه با فرهنگ گردشگری
  • ضعف برنامه ریزی و سرمایه گذاری دولت در بخش گردشگری طبیعی
  • عدم امنیت و حفاظت از منطقه
  • در دسترس نبودن مغازه یا فروشگاهی در منطقه باغ سنگی برای رفع حداقل نیازهای اولیه گردشگران.

(منبع: يوسفي، سيمين، ١٣٩٥، پايان نامه كارشناسي ارشد، سيرجان)